Archiwum miesiąca: Listopad 2010

Valentin Trozendorf z Trójcy – nauczyciel Śląska

VALENTIN TROZENDORF – urodził się 14. lutego 1490 roku jako Valentin Friedland, syn Bernharda drobnego gospodarza w miejscowości Troischendorf, (również Trozendorf lub Trotzendorf ) dzisiaj Trójca, w pobliżu Zgorzelca. Wielokrotnie podejmowana przez Trozendorfa nauka w szkole w Zgorzelcu z powodu rodzinnego niedostatku musiała być przerywana. Dopiero śmierć rodziców i sprzedaż ich majątku pozwala mu udać się na studia na uniwersytecie w Lipsku. Podjęcie studiów w Lipsku w roku 1514 umożliwiło mu poznanie łaciny i greki. Już po półtorarocznych studiach w roku 1515 zatrudnił się w zgorzeleckiej szkole jako nauczyciel religii. W roku 1518 odebrał święcenia kapłańskie w katedrze wrocławskiej. W latach 1519-24 był kapłanem wrocławskiej kapituły. Natomiast 31. maja 1519 roku immatrykulował się jako Valentinus Trossendorf w Wittenberdze. W lipcu tego samego roku wziął udział w słynnej dyspucie lipskiej między Lutrem, a Eckiem. Chęć dalszego kształcenia się, zaszczepiona jeszcze przez jego matkę, której przypisuje się słowa: Synu pozostań w szkołach, zaprowadziła go tym razem do lekarza Żyda, u którego zatrudnił się jako służący. Wtedy poznał język hebrajski, co pozwoliło mu czytać Stary Testament.

W Wittenberdze Trozendorf prowadził wykłady na temat dzieł Cycerona i pisanych w języku greckim pism Pawła. Cieszył się wielkim powodzeniem wśród studentów, którzy wnosili go do sali wykładowej na rękach.

Rozgłos, jaki zyskał w Wittenberdze, skłonił Jerzego Helmricha – rektora, radcę dworu i burmistrza Złotoryi do zaproszenia Trozendorfa do kierowania złotoryjską szkołą. Po raz pierwszy rektorem szkoły w Złotoryi Trozendorf został w latach 1525-27. Spore zamieszanie wywoływał wówczas w Złotoryi, Legnicy i okolicach Caspar Schwenckfeld, którego poglądy teologiczne prowadziły do szeregu konfliktów. Był on zwolennikiem anabaptyzmu. Konflikty te zmusiły Trozendorfa do rezygnacji z prowadzenia szkoły w Złotoryi i przeniesienia się na uniwersytet w Legnicy. Utworzony 29. października 1526 roku uniwersytet w Legnicy miał być uczelnią luterańską, utworzoną na wzór takiej w Wittenberdze. Jego powstanie było wyrazem potrzeb i ambicji intelektualnych środowiska legnickiego oraz osobistych ówczesnego księcia, Fryderyka II z linii Piastów – zwolennika reformacji. Jedną z głównych przyczyn upadku tego uniwersytetu było odmienne interpretowanie poglądów Lutra. W roku 1529 Schwenckfeld, będący jednym z profesorów legnickiego uniwersytetu, zmuszony został do opuszczenia Legnicy i Śląska z powodu głoszonych przez siebie poglądów. Legnicę opuścił jednak także i Trozendorf udając się wraz ze studentami do Wittenbergi. Tam pozostał przez dwa lata. Zwycięstwo luteranizmu w księstwie legnickim pozwoliło na powrót Trozendorfa do Złotoryi, gdzie piastującym urząd burmistrza był nadal Jerzy Helmrich. Miało to miejsce w roku 1531. Wówczas Trozendorf został ponownie rektorem złotoryjskiej szkoły. Decyzja o powrocie do Złotoryi była decyzją, oceniając z perspektywy późniejszych wydarzeń, bardzo trafną. Otworzyła ona w dziejach złotoryjskiego gimnazjum, miasta, a nawet Śląska i częściowo także Europy, nowy piękny rozdział.

Dzieło budowy złotoryjskiej szkoły rozpoczął od nowa, zarówno poprzez kompletowanie kadry nauczycielskiej, uzyskanie nowego budynku szkolnego jak również poprzez tworzenie programu nauczania. Z Wittenbergi sprowadził trzech wykwalifikowanych nauczycieli, co w efekcie pozwoliło na osiągnięcie stanu pełnego zatrudnienia w liczbie siedmiu nauczycieli. W roku 1540 Fryderyk II przekazał szkole pusty od czasów reformacji klasztor franciszkański. Złotoryjska szkoła łacińska otrzymała w roku 1546 statut i przekształcona została w gimnazjum. Była wówczas placówką bardzo dobrze zorganizowaną, funkcjonującą w oparciu o własny system organizacyjno-wychowawczy i dydaktyczny, mającą pełne zabezpieczenie kadrowe i bazowe, osiągającą wybitne wyniki, które przysporzyły jej sławy i rozgłosu w całej Europie. Przede wszystkim wysoka dyscyplina i staranność w nauczaniu przyczyniły się do tego rozgłosu. W tym czasie, w roku 1546, powstaje słynny Porządek Szkolny, największe dzieło Trozendorfa, jako rezultat jego rozmów z Fryderykiem II. Porządek szkolny to trwała i zasłużona pozycja w pedagogice śląskiej i europejskiej.

Valentin Trozendorf jest autorem także innych prac. Należą do nich: Catechesis – kompendium wiedzy pochodzącej z Pisma Świętego, Rosarium – książka z przypowieściami dla szkół protestanckich nawiązującymi do Starego i Nowego Testamentu, sporządzonymi w językach: niemieckim, greckim, łacińskim i hebrajskim, Precationes – modlitwy na święta i inne okazje.

Ciekawą wydaje się sprawa nauczania religii w złotoryjskiej szkole. Odbywały się one w oparciu o opracowany przez rektora czyli Trozendorfa podręcznik. Cała lekcja składała się z pytań i odpowiedzi według porządku zawartego w Małym Katechizmie Lutra. U Trozendorfa wszystko zyskiwało sankcję religijną lub przynajmniej kontekst religijny. Mówiąc o swojej szkole używał określenia: nasza szkoła jest domem Pana. Był on przekonany o swoim biblijnym posłannictwie w Złotoryi. Porównał Złotoryję do starożytnej Sarepty, a swoją działalność do proroka Eliasza, który to w Sarepcie, w miejscu dawnej kopalni złota posiał złote ziarenka Słowa Bożego. Swoje imię i nazwisko również ciekawie tłumaczył. Imię Valentin odnosił do tego, że musi być silny od valere, a Trozendorf oznaczało, według jego tłumaczenia, konieczność stawienia czoła złu i przeciwnościom pomimo (trotzen) wszystko. Naukę śpiewu w szkole traktował jako przygotowanie do śpiewu w niebie w chórze aniołów. Szereg nazw, zjawisk i innych rzeczy również interpretował w podobnym duchu. Nauczyciel Śląska – Valentin Trozendorf doczekał się dzisiaj swojego pomnika na wzór tego, który stanął przed złotoryjskim kościołem w roku 1908 z inicjatywy Związku Nauczycieli. Jego odsłonięcie, poprzedzone nabożeństwem ekumenicznym, w którym udział wziął ks. Jan Zajączkowski, miało miejsce 26. maja 1996 roku. Pomnik stanął w tym samym miejscu, w którym stał poprzedni.

Przed II wojną światową, każdy nawet przeciętnie wykształcony Dolnoślązak wiedział, kto to jest Trozendorf. Okres powojenny to znikoma lub prawie żadna wiedza o rektorze szkoły złotoryjskiej Valentinie Trozendorfie. Pewna zmiana nastąpiła dopiero w roku 1975, kiedy Alfred Michler dyrektor Liceum wygłosił referat nawiązujący do Gimnazjum Humanistycznego w Złotoryi w XVI wieku. Od tego czasu obserwowane jest stopniowe zainteresowanie jego osobą. Ciekawostką jest także i to, że jeden z witraży kościoła ewangelickiego w Legnicy przedstawia postać Valentina Trozendorfa w niezwykłych okolicznościach. Był on uczestnikiem nabożeństwa, w którym książę Fryderyk II wraz ze swoją małżonką przyjmują Komunię Świętą pod dwiema postaciami zgodnie z duchem reformacji. Wiele interesujących zdarzeń z życia Trozendorfa pozwala nam wyrobić sobie pewien pogląd o człowieku, który stał się oddanym sprawie reformacji orędownikiem, związanej z nią, oświaty. Ogromny wpływ wywarł na niego bez wątpienia jego przyjaciel Filip Melanchton.

ks. Cezary Królewicz

4 lata polskich nabożeństw w Görlitz

 7. 11.2010 roku w Görlitz w kościele ewangelickim apostołów Piotra i Pawła odprawione zostało wspólne nabożeństwo Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Lubaniu oraz Parafii Ewangelickiej Śródmieścia Görlitz. Wierni obu Parafii dziękowali Bogu za już czteroletnią obencość polskich nabożeństw ewangelickich w murach kościoła Piotra i Pawła położonym tuż przy granicy z Polską nad Nysą Łużycką. W czasie nabożeństwa kazanie wygłosił w j. polskim ks. Cezary Królewicz – proboszcz lubańskich i zgorzeleckich ewangelików. Dzieci ze Szkoły Ewangelickiej w Görlitz zaśpiewały w j. polskim specjalnie na tę okoliczność przygotowane pieśni. Proboszcz Parafii Ewangelickiej Śródmieścia Görlitz ks. Christian Bochwitz podkreślił, że nasze wspólne nabożeństwa odbywają się coraz częściej na wyraźne życzenie Parafian z Polski i Niemiec i są wyrazem zacieśniających się wzajemnych stosunków pomiędzy rodzinami. Wspólne nabożeństwa na początku listopada każdego roku organizowane są w związku z kolejnymi rocznicami od początku organizowania polskich nabożeństw ewangelickich w Görlitz. Po kazaniu głos zabrał obecny również na nabożeństwie ks. dr Thomas Koppehl – superintendent okręgu kościelnego Görlitz, który wyraził swoją ogromną radość z kolejnego już wspólnego nabożeństwa obu Parafii Ewangelickich. Uznał, że jest to wspaniały owoc partnerstwa pomiędzy Diecezją Wrocławską Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego i Okręgiem Kościelnym Görlitz. Dodał, że będzie wspierał z całego serca dalsze wszelkie działania mające budować partnerstwo obu Kościołów i Parafii. Na koniec obaj proboszczowie zaprosili na następne nabożeństwo za rok w pierwszą niedzielę listopada 2011 roku.

ks. Cezary Królewicz

Pogrzeb

Po odebraniu Aktu Zgonu prosimy o przybycie do kancelarii w celu odbycia rozmowy z duchownym przed pogrzebem i dopełnienia formalności związanych z pochówkiem (administracja cmentarza). Rodzina ustala z księdzem termin pogrzebu i wszystkie szczegóły związane z ceremonią. Ustala się także termin rozmowy księdza z najbliższą rodziną. Warto na to spotkanie napisać kilka słów na temat Zmarłej/go (najważniejsze wydarzenia z życia oraz kogo Zmarła/y pozostawił).

Wszystkim zasmuconym utratą bliskich dedykujemy fragment Słowa Bożego – Ewangelia Jana 14,1-4:

Niechaj się nie trwoży serce wasze; wierzcie w Boga i we mnie wierzcie! W domu Ojca mego wiele jest mieszkań; gdyby było inaczej, byłbym wam powiedział. Idę przygotować wam miejsce. A jeśli pójdę i przygotuję wam miejsce, przyjdę znowu i wezmę was do siebie, abyście, gdzie Ja jestem, i wy byli. I dokąd Ja idę, wiecie, i drogę znacie.

Wspomnienie

Tradycją luterańską, jest wspomnienie swoich bliskich, których Pan wezwał przed Swoje oblicze.
„Wspomnienie” zazwyczaj ogłaszane jest w rok i 6 tygodni po pogrzebie, zaś każde kolejne według uznania rodziny. 
Prosimy o zgłaszanie „wspomnienia”, w kancelarii parafialnej w tygodniu poprzedzającym nabożeństwo.

Składka kościelna

W myśl przepisów prawa kościelnego każdy członek Parafii, który został konfirmowany i ukończył 18 lat, zobowiązany jest do płacenia składek parafialnych. Składki te powinny wynosić co najmniej 1% dochodu. W uzasadnionych przypadkach Rada Parafialna może zwolnić od tego obowiązku pojedynczych Parafian np. uczniów, studentów, bezrobotnych, czy też rodziny przeżywające okresowe trudności finansowe.

Poprzez opłacenie lub zwolnienie ze składki za ubiegły rok nabywa się czynne prawo wyborcze w danym roku.

Z wpłacanych przez Parafian składek kościelnych finansowana jest działalność statutowa Parafii, utrzymanie budynków parafialnych, odprowadzana jest składka diecezjalna oraz ogólnokościelna. Dlatego tak ważnym dla naszej Parafii jest regularne opłacanie składek kościelnych. Można to uczynić osobiście w kancelarii parafialnej lub przelewem na konto bankowe Parafii >>>

Zasady płacenia składek parafialnych

Synod Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP uchwalił 3. listopada 2001 roku Prawo Finansowe, które weszło w życie z dniem 1. stycznia 2002 roku. Stanowi ono m.in. o zasadach naliczania i płatności składki kościelnej, diecezjalnej i parafialnej od przychodów Parafii.

Skutkiem wprowadzenia nowego Prawa Finansowego naszego Kościoła jest wprowadzenie częściowo nowych zasad finansowania działalności Kościoła, a co za tym idzie także Parafii. Regulamin Parafialny w §3 pkt 1 stwierdza: Wspólnym zadaniem wszystkich parafian jest zapewnienie istnienia i rozwoju duchowego i materialnego Parafii.

Jednym ze źródeł dochodów Parafii jest składka parafialna. Podstawą prawną do jej płacenia są przepisy Zasadniczego Prawa Wewnętrznego, którego Regulamin Parafialny podaje: § 7 pkt 1: Każdy członek parafii, który został konfirmowany i ukończył 18 lat, zobowiązany jest do płacenia składek parafialnych. Składki te powinny wynosić, co najmniej 1% jego dochodu.

W pkt 2 czytamy: W uzasadnionych przypadkach Rada Parafialna może zwolnić od tego obowiązku pojedynczych parafian, bądź też określone grupy społeczne np.: uczniów, studentów, bezrobotnych, czy też rodziny przeżywające okresowe trudności finansowe.
W uchwale dotyczącej zwolnienia powinien być określony czas trwania tego zwolnienia
. Stosowny druk z prośbą do Rady Parafialnej o okresowe zwolnienie z płacenia składki parafialnej dostępny jest w kancelarii parafialnej.

Opłacanie składki parafialnej wynika z przepisów wewnątrzkościelnych, ale jeszcze bardziej jest wynikiem odpowiedzialnego myślenia o kościele Jezusa Chrystusa, którego częścią jest moja Parafia, do której przynależę. Jako społeczność wierzących musimy utrzymać Parafię, a to oznacza utrzymywanie nieruchomości (ogrzewanie, oświetlenie, opłaty wynikające z obowiązkowych ubezpieczeń i inne bieżące wydatki) oraz duchownego. Aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie Parafii niezbędna jest zatem troska o jej finansowanie.

Opłacanie składki parafialnej wynika też z przywileju, jakim niewątpliwie jest prawo wyborcze. Wspomniany już Regulamin Parafialny w §8 punkcie 1 i 2 mówi:
Prawo głosu i czynne prawo wyborcze w parafii przysługuje tym członkom parafii, którzy ukończyli 18 lat, zostali konfirmowani, uczęszczają na nabożeństwa i opłacili w przepisanym terminie przypadającą na nich składkę za rok ubiegły lub zostali zwolnieni przez Radę Parafialną. Bierne prawo wyborcze w Parafii przysługuje jej członkom, posiadającym czynne prawo wyborcze, którzy ukończyli 21 lat, biorą udział w życiu kościelnym i przystępują do Stołu Pańskiego. Tym samym pełnoprawny udział np. w wyborach do rady parafialnej lub jakichkolwiek głosowaniach podczas zgromadzeń parafialnych mają osoby, które znajdują się na liście parafialnej, czyli są członkami Parafii pod względem formalnym, na co składa się również opłacenie składki parafialnej.

Opłacanie składki parafialnej ma także swoje biblijne uzasadnienie. O płaceniu wszelkiego rodzaju podatku wypowiada się Pismo Święte. W Ewangelii Mateusza 22, 17-21 czytamy: Powiedz nam przeto: Jak ci się zdaje? Czy należy płacić podatek cesarzowi, czy nie? A Jezus poznawszy ich złośliwość rzekł: Czemu mnie kusicie, obłudnicy? Pokażcie mi monetę podatkową; a oni przynieśli mu denar. I rzecze im: Czyja to podobizna i czyj napis? Powiadają cesarza. Wtedy mówi do nich: Oddawajcie więc co jest cesarskiego cesarzowi, a co Bożego, Bogu.

Natomiast Apostoł Paweł tak wyjaśnia tę sprawę w liście do Rzymian 13, 7-8: Oddawajcie każdemu to, co mu się należy; komu podatek, podatek; komu cło, cło; komu bojaźń; bojaźń, komu cześć, cześć. Nikomu nic winni nie bądźcie oprócz miłości wzajemnej.

Wysokość składki parafialnej ustalona została przepisami wewnątrzkościelnymi na co najmniej 1% od dochodów (wynagrodzenie za pracę, renta, emerytura lub inne dochody) w skali roku. Aby ułatwić zorientowanie się, co do wysokości składki parafialnej, jaką należałoby zapłacić płacąc 1% od dochodów Prezydium Rady podaje przykładową tabelę:

Dochód miesięczny

Wysokość składki rocznej

Dochód miesięczny

Wysokość składki rocznej

Dochód miesięczny

Wysokość składki rocznej

300

40

850

102

1 800

216

350

42

900

108

1 900

228

400

48

950

114

2 000

240

450

54

1 000

120

2 200

264

500

60

1 100

132

2 400

288

550

66

1 200

144

2 600

312

600

72

1 300

156

2 800

336

650

78

1 400

168

3 000

360

700

84

1 500

180

3 200

384

750

90

1 600

192

3 400

408

800

96

1 700

204

3 600

432

Tabela podaje przykładowe wysokości składki parafialnej dla kwot miesięcznego dochodu od 300,-zł  do  3.600,-zł.

Wysokość składki parafialnej w skali roku można obliczyć także inaczej. Można obliczyć ją wg następującego wzoru:

(dochód miesięczny x 12) / 100 = wysokość rocznej składki parafialnej

Dla przykładu: Jeżeli miesięczny dochód Pana Kowalskiego wyniósł 1.900,-zł wówczas:

(1.900  x  12) / 100 = 228

Zatem roczna składka parafialna wyniesie 228,-zł.

Poniższa tabela może także pomóc w obliczeniu wysokości składki parafialnej:

Dochód miesięczny

Dochód roczny

1% składki parafialnej

miesięcznie

w skali roku

200 zł

2400 zł

2 zł

24 zł

400 zł

4800 zł

4 zł

48 zł

800 zł

9600 zł

8 zł

96 zł

1600 zł

19200 zł

16 zł

192 zł

3200 zł

38 400 zł

32 zł

384 zł

4000 zł

48 000 zł

40 zł

480 zł

Rada Parafialna przypomina także o możliwości odpisania kwoty składki parafialnej jako darowizny na cele kultu religijnego od podstawy podatku dochodowego od osób fizycznych. Możliwość taką dają przepisy państwowe na mocy ustawy z dnia
26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 9 lit b) i ust. od 5 do 7. Fakt dokonania darowizny musi być udokumentowany dowodem wpłaty na rachunek bankowy Parafii. Dlatego osoby chcące dokonać odliczenia składki parafialnej od podatku dochodowego od osób fizycznych muszą dokonać wpłaty składki parafialnej na rachunek bankowy naszej Parafii.

Rada Parafialna informuje, iż zaniechanie opłaty składki bez podania przyczyn jest równoznaczne z niewywiązaniem się z obowiązku wobec Parafii wynikającego z przynależności do Parafii jak i całego Kościoła. Spowoduje również nie umieszczenie na sporządzanej przez Radę Parafialną liście osób z czynnym prawem wyborczym (§9 pkt 1 Regulaminu Parafialnego). Z pewnością świadczy także o obojętności na losy Parafii i Kościoła i nie poczuwaniu się do ponoszenia odpowiedzialności za ich przyszłość.

Rada Parafialna przypomina, że opłacanie składki parafialnej może odbywać się w ratach miesięcznych, kwartalnych, półrocznych bądź może zostać dokonana jednorazowo za cały rok. Rok budżetowy Parafii pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Ważne jest, aby składka parafialna opłacona została w danym roku za dany rok decyzją Rady Parafialnej naszej Parafii. Przekroczenie tych terminów skutkuje jak wyżej.

Rada Parafialna serdecznie dziękuje wszystkim tym, którzy regularnie opłacają składkę kościelną. Rada dziękuje szczególnie tym, którzy pomimo niewielkich rent, emerytur czy innych dochodów często ofiarują na Kościół więcej niż 1% ze swoich dochodów. Są też te osoby często pierwszymi w regulowaniu zobowiązań wobec Parafii. Tym zaś, którym składka kościelna wydaje się zbyt wielkim obciążeniem przypomina się, że można ją wpłacać w kwartalnych, a nawet miesięcznych ratach. Wówczas odkładane, co miesiąc np. 15,00 zł na Kościół będzie niewielkim wyrzeczeniem, w sumie zaś da roczną kwotę 180,00 zł składki parafialnej.

Jednocześnie informujemy, iż nasza Parafia posiada konto bankowe:

94 1020 2137 0000 9402 0166 6130

w banku: BANK PKO BP SA I O/Lubań.

Rada Parafialna składa serdeczne podziękowanie wszystkim ofiarodawcom za każdą przekazaną darowiznę na rzecz naszej Parafii.