Archiwum kategorii: Kościół Ewangelicki na Górnych Łużycach i Dolnym Śląsku

Ewangelicy w Bolesławcu

7. kwietnia 2010 roku w Bolesławcu odbyło się spotkanie miejscowych ewangelików z Panią Margrit Kempgen z Fundacji Kościelnej Ewangelickiego Śląska. Spotkanie rozpoczęła modlitwa w  oparciu o Słowo Boże z księgi proroka Aggeusza wyznaczone przez Kościół: Mój duch jest stale wśród was, nie bójcie się! (Agg 5, 2b). Po modlitwie ks. Cezary Królewicz przedstawił powojenne losy bolesławieckiej Parafii Ewangelickiej ze szczególnym uwzględnieniem Ewangelickiego Kościoła Zamkowego w którym od razu po wojnie rozpoczęły się regularne nabożeństwa ewangelickie odprawiane przez ks. Jana Zajączkowskiego i ks. bp Józefa Pospiecha. Wspominano niektóre uroczystości, które odbywały się w tym kościele. W roku 1961 w tym kościele żegnano matkę jednej z obenych bolesławieckich Parafianek. Inna była konfirmowana w roku 1975 w kaplicy Domu Parafialnego przy kościele zamkowym. Wspominano też wiele innych ważnych wydarzeń z życia Parafii Ewangelickiej w Bolesławcu, która nie bez trudności istnieje nieprzerwanie od zakończenia działań II wojny światowej po dziś dzień. Obecnie miejscem kultu jest tymczasowa kaplica zorganizowana przy ul. Komuny Paryskiej 8. 

Spotkanie to było również okazją do rozmowy o powojennych, trudnych losach ewangelików w Bolesławcu. Omawiano sprawę miejsca kultu religijnego na terenie miasta, historię ewangelickich cmentarzy na terenie miasta Bolesławca i Bolesławic. Wspominano losy ewangelickich rodzin związanych z ewangelickim kościołem zamkowym w Bolesławcu do końca lat 90-tych XX wieku oraz budynku plebanii ewangelickiej przy kościele zamkowym. Przypomniano zasłużoną postać ewangelickiej diakonisy ś.p. Emilii Ott pochowanej na bolesławieckim cmentarzu komunalnym. Zaplanowano szereg działań mających upamiętnić ewangelickie ślady w historii miasta i współczesne losy Kościoła Ewangelickiego na tym terenie.

Informacja o cmentarzach ewangelickich w Bolesławcu i Bolesławicach:

Stary Cmentarz Ewangelicki przy ul. Garncarskiej:

W jego północnej części znajdował się średniowieczny kościół Św. Mikołaja wraz z cmentarzem parafialnym. W 1529 r. został rozebrany. Staraniem Parafii Ewangelickiej zbudowano na jego miejscu w 1791 roku kaplicę cmentarną, zniszczoną w 1813r. i ponownie odbudowaną w 1819 roku. Od XVI do pocz. XX w. był to główny cmentarz bolesławiecki Parafii Ewangelickiej Kościoła Zamkowego. Znajdowało się na nim wiele cennych zabytków, bezmyślnie zniszczonych po wojnie: renesansowe epitafia rodziny Holtzmanów, Walditzów, Rothlachów, Seifertów – wszystkie z poł. XVI w. szereg barokowych epitafiów, w tym rokokowy pomnik pastora Ambrosiusa Jaerschkyego (+ 1761). Cmentarz rozrósł się w kierunku południowym aż do dzisiejszej ulicy Willowej, przy której zbudowano kostnicę, w sąsiedztwie stojącej do dzisiaj stacji transformatorowej. Po II wojnie światowej w latach siedemdziesiątych władze miasta zlikwidowały cmentarz i zamieniły na park. Brak informacji o ekshumacji. Brak tablicy upamiętniającej ten cmentarz.

Cmentarz Przy Kościele Parafialnym w Bolesławicach. Klasyczne usytuowanie apud ecclesiam. Zachowało się szereg cennych zabytków sztuki. Warto zobaczyć epitafia poszczególnych członków rodziny Raussendorffów: Anny (+ 1572), Erazma (+ 1576), Barbary (+ 1579) i jej siostry o nieznanym imieniu (1595), Ewy von Kittlitz (+1561), Zofii von Kittlitz (+ 1578 ), Konrada ( + 1588 ), Anny (+ 1572), Henryka (+ 1596) i Krzysztofa (+ 1549). Wszystkie one wmurowane są w południową ścianę kościoła i na wszystkich, z wyjątkiem płyty Krzysztofa, wmurowanej nad wejściem do kościoła, możemy podziwiać zachowane całkiem dobre wizerunki zmarłych. Z 1545 r. pochodzi epitafium Philippa Hillera pierwszego luterańskiego proboszcza z Tillendorf, tuż obok niego spoczywa zmarły w 1554 r. Simon Hanwalt – trzeci proboszcz tego kościoła. Na placu przykościelnym wśród grobów odnajdujemy jeden szczególnie interesujący, a mianowicie grobowiec, w którym spoczywa generał – major Edmund Dojanicz von Gliszczyński (1825-1896) i jego żona Teresa z domu Schmakowski (1832-1909) oraz Anna hrabina Ballestrem (1809-1891). Skąd akurat tutaj wzięły się te groby i czy mają związek z Polską trudno powiedzieć. Wewnątrz kościoła znajdowało się jedno z najstarszych epitafiów na Śląsku bo pochodzące z 1418 roku, a należące do protoplastów wspomnianej już rodziny Raussendorf.

Stary Cmentarz Ewangelicki w Bolesławicach przy ul. Ptasiej. U jego płd. strony stała nieistniejąca dzisiaj kaplica ewangelicka. Obecnie cmentarz częściowo zniszczony i sprofanowany jest własnością miasta Bolesławca. Zachowało się dość dużo oryginalnych niemieckich nagrobków, resztę użyto m. in. przy budowie pobliskiego ogrodzenia. W centrum pomnik żołnierzy niemieckich poległych w I Wojnie Światowej z tekstem: DEM ANDENKEN DER GEFALLENEN 1914- 1918 (Pamięci poległych 1914-1918). Obecnie cmentarz jest własnością miasta Bolesławca. Jego stan pozostawia wiele do życzenia.Wkrótce obszerny serwis fotograficzny na tej stronie z rozszerzoną historią tego cmentarza parafialnego Parafii Ewangelickiej w Bolesławicach.

Nowy Cmentarz Ewangelicki w Bolesławicach przy ul. Ptasiej, róg Narcyzów. Obecnie zniszczony. Pozostałość w postaci parku cmentarnego.

Cmentarz przy dzisiejszym Kościele Parafialnym NMP i św. Mikołaja. Funkcjonował do XVI w., a znajdował się na placu przykościelnym. Jednym z jego reliktów są epitafia umieszczone na płd. ścianie kościoła, patrząc od zachodu: Georga Albrechta (+ 1575); Antona Schwartza(+1573); Romulusa Schellendorfa (+1576); Hansa Seidla(+1561); Johanna Sueessenbacha (+ 1585) – syna pierwszego ewangelickiego pastora; Marthy Seiler(+1594); Mathausa Buchwaldera (+ 1568); Caspara Preibischa (+ 1575); poety Caspara Kirchnera (+ 1627) autorstwa Jana Pohla z Głogowa (patrz: „Głos Bolesławca” nr 4/92); Sebaldusa von Bibran (+ 1557); dalej Gallusa Formana (1613) – radnego i kotlarza; Magdaleny (+ 1620) – córki lekarza Jakoba Bernauera; Johannesa Diefenbacha (+ 1603); Jeremiasa Gerstmanna (+ 1590); i obok jego siostry Heleny (+ 1588); Floriana Gerstmanna (+ 1599) Jana Tscherninga (+ 1609) patrz GB nr 10/94; Thomasa Heinsiusa(+ 1571); Esther Preller (+ 1625) i od strony południowej epitafium garncarza Mathesa These (+1625). Wewnątrz kościoła odnajdujemy kilka ciekawych tablic nagrobnych: pastora Chrystiana F.Blutvogla (+ 1722); burmistrza Sebastiana Wolfgeila (+ 1726); radnego Sebastiana Frobena (+ 1582) i jego córki Marii (1576) oraz córki Giulio Sinionettiego – Urszuli Marianny (+ 1697).

Cmentarz Komunalny przy ulicy Śluzowej (niem. Am Wehrberg) – dawny Nowy Cmentarz Ewangelicki. Powstał na przeł. lat 20 tych i 30 tych XX w. z racji braku miejsca na starym cmentarzu przy ul. Garncarskiej. Charakterystyczne dla XX – wiecznych cmentarzy usytuowanie z dala od centrum miasta. Zwraca uwagę kaplica, której projekt pochodzący z poł. XIX wieku zachował się w Archiwum Parafii Ewangelickiej oraz figura „Jezusa przyjaciela dzieci” autorstwa prof. Petera Brauera z 1902 r. – dar pruskiego Ministerstwa Wyznań Religijnych dla bolesławieckiego sierocińca, a przeniesiona po wojnie na teren cmentarza komunalnego. Obecnie po roku 1990 nie wrócił na swoje pierwotne miejsce, lecz znajduje się przy Ewangelickim Kościele Zamowym w Bolesławcu.